غلامحسين افضل الملك
119
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
خبوشان كه اجداد شجاع الدوله « 1 » و خسرو خان مظفر السلطنه حاكم حاليه خبوشان [ باشند ] بسالار تمكين نداشتند و بنوكرى و خدمتگزارى دولت ناصريه اقدام داشتند . دوست محمد خان پدر نصرة الملك مرحوم هم با ايل تيمورى ابو ابجمعى خود بسلطنت سالار راضى نبودند و بدولت ناصرى خدمتگزارى مينمودند . سالار دوست محمد خان سيد بيچاره بىتقصير را به چنگ آورد ، او را برهنه ساخت و در تمام بدن او شيره ماليد و او را مقابل آفتاب نگاهداشت . زنبورهاى زيادى از اطراف به آن سيد مظلوم هجوم آوردند و بر بدن او نيش زدند تا او جان بداد و هلاك شد . همين شقاوت و از اين قبيل بيرحمىها باعث شد كه با آنهمه رشادت و جلادت كه اشجع زمان و اعجوبه دوران بود ، بسلطنت نرسد و مغلوب شد و از نسل او و پدرش كسى باقى نماند « 2 » .
--> ( 1 ) - امير حسين خان شجاع الدوله پسر رضا قلى خان و برادر سام خان ايلخانى ايل زعفرانلو است . مدت نزديك به سى سال بعد از سام خان در قوچان حكومت كرد . از مرزداران خراسان كه در فتح هرات ، ايران دوستى خودشان را نشان دادند ، چون ضعف قدرت اين خانواده هميشه موردنظر انگليسها بوده است كه دردسرى براى افغانستان ايجاد نكنند ، تا جائى كه امكان داشته است در كوچك كردن و خوار نمودن اين خاندان كوشش كردهاند . براى مثال به كتاب ايران و مسئلهء ايران تأليف كرزون مراجعه شود . نگارنده شرحى راجع به طوايف زعفرانلو و خاندان ايلخانى قوچان تهيه كرده است كه اميد است در آينده بطبع برسد ( روشنى ) . ( 2 ) - در حاشيه بخطى ديگر نوشته شده الا يك پسرى كه در زمان فوت و هلاكت سالار رضيع بود ، مسمى به « يزدان بخش ميرزا » چون مادرش از اولاد خاقان و رضيع بود متعرض او نشدند و به امر شاه روانه عراق عرب نمودند و در نجف اشرف على مشرفها الف سلام و تحيه ساكن شد و در دولت ناصرى مواجبى براى او و مادرش قرار داده شد كه سالها به همان مواجب معونت ميكرد . در زمان تشرف شاهنشاه شهيد به عتبات عاليات يزدان بخش ميرزا را بحضور طلبيدند و مورد مرحمت و عنايت شد . و چون از ضيق معاش شكايت كرد پانصد تومان بر مواجب او افزود كه با مواجب سابق -